Αν είστε γονείς, είναι πολύ πιθανό να έχετε σκεφτεί:
«Μήπως πρέπει το παιδί μου να αφοσιωθεί από μικρό σε ένα άθλημα για να τα καταφέρει;»
Είναι μια σκέψη που ξεκινά από αγάπη. Θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας τις καλύτερες ευκαιρίες. Όμως η επιστήμη μάς δείχνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Η πρώιμη αθλητική εξειδίκευση — δηλαδή η αποκλειστική ενασχόληση με ένα άθλημα από μικρή ηλικία — δεν φαίνεται να είναι απαραίτητη για μελλοντική επιτυχία (McLellan et al., 2022). Αντίθετα, πολλοί αθλητές υψηλού επιπέδου μεγάλωσαν δοκιμάζοντας διαφορετικά αθλήματα, μέσα από παιχνίδι, εμπειρία και εξερεύνηση (Robinson et al., 2021).
Και αυτό έχει σημασία.
Τα παιδιά που έχουν την ευκαιρία να κινηθούν ελεύθερα και να ασχοληθούν με περισσότερα από ένα αθλήματα:
νιώθουν μεγαλύτερη χαρά, αναπτύσσουν καλύτερα το σώμα τους και χτίζουν μια πιο υγιή σχέση με τον αθλητισμό.
Από την άλλη πλευρά, η έντονη και μονοδιάστατη ενασχόληση με ένα άθλημα μπορεί να επιβαρύνει το σώμα και να αυξήσει τον κίνδυνο τραυματισμών υπερχρήσης (Nakaichi et al., 2024). Συχνά όμως υπάρχει και κάτι λιγότερο ορατό: η ψυχική κόπωση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα παιδιά αρχίζουν να χάνουν τη χαρά τους.
Και τότε εμφανίζεται αυτό που στην επιστήμη ονομάζουμε «burnout» — μια κατάσταση εξάντλησης και απομάκρυνσης από το άθλημα (Raedeke, 1997; Hösl et al., 2025).
Και εδώ έρχεται ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες:
Οι γονείς.
«Το κάνω για το καλό του…»
Οι περισσότεροι γονείς δεν πιέζουν συνειδητά.
Και όμως, πολλές φορές η πίεση δεν φαίνεται.
Δεν είναι μόνο οι φωνές ή οι έντονες απαιτήσεις.
Συχνά είναι μικρές, καθημερινές φράσεις:
– «Μπράβο… αλλά μπορούσες και καλύτερα»
– «Γιατί δεν τα κατάφερες σήμερα;»
– «Πρέπει να προσπαθήσεις πιο πολύ»
Ακόμα και μια έκφραση απογοήτευσης μπορεί να επηρεάσει ένα παιδί περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Η έρευνα δείχνει ότι όταν τα παιδιά νιώθουν πίεση για να αποδώσουν, αυξάνεται το άγχος τους και μειώνεται η απόλαυση του αθλητισμού (Hayre, 2024).
Και τότε κάτι αλλάζει.
Το παιδί δεν παίζει γιατί αγαπά αυτό που κάνει.
Παίζει για να μην απογοητεύσει.
Τι σημαίνει πραγματική υποστήριξη;
Υποστήριξη δεν σημαίνει να μην υπάρχει στόχος.
Σημαίνει να υπάρχει χώρος.
– «Χάρηκα που σε είδα να προσπαθείς και να περνάς όμορφα»
– «Πέρασες καλά σήμερα;»
– «Είμαι περήφανος/η για σένα»
Σημαίνει να βλέπουμε το παιδί, όχι μόνο την επίδοση.
Όταν ένα παιδί νιώθει ασφάλεια και αποδοχή, τότε αναπτύσσει αυτό που λέμε εσωτερική παρακίνηση — συνεχίζει επειδή το θέλει το ίδιο.
Και κάτι ακόμα που συχνά δεν βλέπουμε…
Όταν ένα παιδί ταυτίζεται υπερβολικά με τον ρόλο του ως αθλητή, μπορεί να επηρεαστεί έντονα σε μια αποτυχία ή έναν τραυματισμό (Walton et al., 2024).
Και πολλές φορές, τα παιδιά δεν λένε ότι πιέζονται.
Απλά αλλάζουν:
– αγχώνονται πριν τον αγώνα
– απογοητεύονται πιο εύκολα
– χάνουν τον ενθουσιασμό τους
Και εμείς μπορεί να νομίζουμε ότι «δεν προσπαθούν αρκετά», ενώ στην πραγματικότητα προσπαθούν υπερβολικά.
Τελικά, τι έχει σημασία;
Δεν υπάρχει μία σωστή πορεία για όλα τα παιδιά.
Αυτό που έχει σημασία είναι:
- η ισορροπία
- η χαρά
- η σχέση του παιδιού με αυτό που κάνει
Ως γονείς, ίσως το πιο σημαντικό που μπορούμε να κάνουμε δεν είναι να πιέζουμε για αποτέλεσμα, αλλά να ενημερωνόμαστε.
Να ρωτάμε.
Να διαβάζουμε.
Να μαθαίνουμε.
Γιατί δεν μεγαλώνουμε μόνο αθλητές.
Μεγαλώνουμε ανθρώπους.
by Τσακλιάδου Μαρίνα
Πηγές
Hayre, R. S. (2024). The impact of parental involvement and perceived parental pressure on athletes: A meta-analytic review (Doctoral dissertation, Simon Fraser University).
Hösl, B., Oberdorfer, H., Niedermeier, M., & Kopp, M. (2025). Sport specialization and burnout symptoms among adolescent athletes. International Journal of Adolescence and Youth, 30(1), 2460626.
McLellan, M., Allahabadi, S., & Pandya, N. K. (2022). Youth sports specialization and its effect on professional, elite, and Olympic athlete performance, career longevity, and injury rates: A systematic review. Orthopaedic Journal of Sports Medicine.
Nakaichi, N., Sugimoto, D., Numa, D., Kotani, R., Nakamura, H., Akiyama, K., & Hirose, N. (2024). Associations of sport participation and training volume with overuse injuries in Japanese male youth soccer players. Sports Health.
Robinson, N. J., McQuilliam, S. J., Donovan, T. F., Langan-Evans, C., & Whitehead, A. (2021). The current landscape of youth multi-sport training: Athlete and parent insight data. International Journal of Sports Science & Coaching, 17(3), 532–544.
Robinson, N. J., McQuilliam, S. J., Donovan, T. F., Langan-Evans, C., & Whitehead, A. (2021). The current landscape of youth multi-sport training: Athlete and parent insight data. International Journal of Sports Science & Coaching, 17(3), 532–544.